Shumica e njerëzve vendosin nëse do të marrin kredi duke bërë një pyetje të vetme: A e përballoj këstin mujor?

Është pyetje e arsyeshme. Thjesht nuk është më e dobishmja - sepse pothuajse gjithçka duket e përballueshme nëse afati zgjatet mjaftueshëm.

Ja një test më i mirë, që përmblidhet në një fjali.

1. Pyetni nëse e mbijeton kredinë

Përpara se të merrni kredi për diçka, pyesni: A do të ekzistojë kjo gjë, dhe a do të ketë ende vlerë për mua, kur të paguaj këstin e fundit?

Disa gjëra e kalojnë lehtë këtë test:

• Një shtëpi, ose riparime që e mbajnë atë në këmbë
• Trajnime ose kualifikime që ndryshojnë sa mund të fitoni
• Pajisje ose një mjet që ju duhet për të punuar
• Zëvendësimi i diçkaje thelbësore që është prishur

Të tjera nuk e kalojnë:

• Shpenzimet e përditshme
• Një pajisje që do të zëvendësohet brenda dy vjetësh
• Çdo gjë e blerë kryesisht sepse ishte me zbritje

Grupi i parë ju lë diçka pas këstit të fundit. I dyti ju lë vetëm këstin.

2. Zona gri le ta themi hapur

Jo çdo gjë futet qartë në njërin nga këto dy grupe, dhe të pretendosh të kundërtën nuk ndihmon.

Një udhëtim nuk prodhon asnjë pasuri. Është gjithashtu një nga ato gjëra për të cilat njerëzit rrallë pendohen. Një festë, një ngjarje familjare, një vizitë te njerëz që jetojnë larg — asnjëra nuk e kalon testin në letër.

Kjo nuk i bën të gabuara. Thjesht kërkon që të jenë vendime të marra me vetëdije, jo diçka e nënkuptuar.

Nëse merrni kredi për një përvojë, bëjeni duke e ditur se çfarë po bëni, mbajeni shumën të vogël dhe shlyejeni shpejt. Problemi nuk ishte kurrë udhëtimi. Problemi është të paguani ende udhëtimin e vitit të kaluar, ndërsa po planifikoni atë të këtij viti.

3. Përshtatni afatin me jetëgjatësinë e asaj që blini

Ky rregull i vetëm parandalon pjesën më të madhe të pendimeve pas një kredie.

Nëse shlyerja zgjat më shumë se vetë gjëja që e bletë, marrëveshja ishte e gabuar që në fillim — pavarësisht sa komod dukej kësti mujor.

Një afat i gjatë e ul këstin dhe e rrit koston totale. Ky shkëmbim ia vlen për diçka që do t'ju shërbejë një dekadë. Rrallë ia vlen për diçka që zhduket brenda tetëmbëdhjetë muajsh.

4. Qëllime të ndryshme, instrumente të ndryshme

Kredia nuk është një gjë e vetme, dhe përdorimi i formës së gabuar është gabim më vete.

• Karta e kreditit i përshtatet boshllëqeve të shkurtra dhe të planifikuara. Mastercard Gold e Fibank ofron deri në 45 ditë pa interes për blerjet — e ndërtuar për javë, jo për vite.
• Kredia konsumatore — Kredi Konsumatore e Fibank — i përshtatet një blerjeje më të madhe dhe të planifikuar: shumë e caktuar, afat i caktuar dhe një datë mbarimi që e shihni para se të nisni.

Faktori vendimtar nuk është cila merret më lehtë. Është sa gjatë do të zgjasë realisht gjëja që po blini.

5. Dy pyetje përpara se të firmosni

Pavarësisht shumës:

• Si duket buxheti im për çdo muaj të këtij afati, jo vetëm për të parin?
• Çfarë ndodh nëse të ardhurat më ndryshojnë ndërkohë që kjo kredi është ende aktive?

Nëse të dyja përgjigjet ju lënë të qetë, kredia është mjet. Nëse njëra ju shqetëson, ai shqetësim është informacion.

Kredia nuk është automatikisht gabim, dhe kursimi nuk është automatikisht më i mençur. Qëllimi vendos.